Ağır Anahtar

Cebimdeki anahtar hiçbir kapıyı açmıyordu. Yine de her sabah işe giderken onu da alıyordum yanıma. Telefon, ulaşım kartı, evin anahtarı, bir de diğeri, Türkiye’de bıraktığım evin anahtarı. Metalin ağırlığı neredeyse yoktu. Onu taşımamanın ağırlığını ise henüz öğrenememiştim.

Geldiğimiz ilk hafta kızım, kaldığımız odanın duvarındaki çiviye atkısını astı. Ben valizin fermuarını açık tutuyordum. O ise yedi yaşının bütün kararlılığıyla bir çiviyi ev ilan etmişti.

Ayrılmak üzerine konuşurken insanlar çoğunlukla bir karar anı arıyor. Masaya oturulmuş, ihtimaller tartılmış, sonra bilet alınmıştır. Bizimki öyle olmadı. Önce telefonların sesi değişti. Annem ararken cümlelerine “Bir şey yok, merak etme” diye başladı. Sonra gazetede çalıştığım yıllardan kalan bir haber yeniden dolaşıma girdi. Avukatın sesindeki kısa duraklamayı, söylediklerinden daha iyi hatırlıyorum. Bilet o duraklamadan sonra alındı.

Berlin’de ilk öğrendiğim kelime bir duygunun adı olmadı. İlk öğrendiğim şey bir sıra numarasıydı. Bir ekranda yanan rakama bakmayı, sıram gelince ayağa kalkmayı, anlayamadığım sorunun sonunda gülümsememeyi öğrendim. Gülümseme her dilde nezaket sayılmıyordu. Kimi zaman yanlış anladığımı saklayan bir perdeydi.

Bir görüşmede doğum tarihimi söyledim. Görevli tekrar etmemi istedi. Tekrar ettim. Yanlış olan tarih değil, ayı söylerken çıkardığım sesti. Bir insanın kendi doğum gününü bile doğru söyleyemeyen birine dönüşmesi için birkaç bin kilometreyle yeni bir alfabe yetiyormuş. Dışarı çıktığımda ağlamadım. Tramvay durağında, yanlış yöne giden araca binmemek için bütün dikkatimi harcadım.

İlk işim bir otelin çamaşır bölümündeydi. Başlık yazarken sözcük sayan ellerim havlu saymaya başladı. Bunda utanılacak bir şey yoktu. Utanç başka yerden geliyordu: Bir zamanlar yaptığım işi anlatırken hâlâ şimdiki zamanı kullanmamdan. “Gazeteciyim,” diyordum. Sonra gece vardiyasına yetişmek için konuşmayı kısa kesiyordum.

İş arkadaşım Marta havluları ikinci kez saydığımı fark etti. “Birinci sayı yanlış mı?” diye sordu. “Hayır,” dedim. “O zaman kendine inan.” Cümleyi anlamam birkaç saniye sürdü. Öğüt vermek istememişti, önümde biriken sepeti işaret ediyordu. Yine de aylarca, başka meselelerde de onun sesini duydum.

Kızımın okulunda bir gösteri oldu. Çocuklar sahnede bir şarkı söyledi. Kızımın ağzından çıkan sözcükleri anlayamadım. Ellerim alkışa devam etti. Bir gün ona yardım edemeyeceğim ödevler olacaktı. Şakalarını bana çevirmesi gerekecekti belki.

Gösteriden sonra atkısını kaybetti. Birlikte sınıfa döndük. Öğretmeni bir şeyler anlattı, kızım bakışlarını bana çevirdi. Sonra durup kendi kendine güldü. “Anne, atkı sandalyenin arkasındaymış.” Atkıyı boynuna ben doladım.

Üç yıl sonra yerel bir dergide gönüllü bir çalışma buldum. İlk toplantıya giderken özgeçmişimi çantama koymuştum. Kimse istemedi. Bir kadın, mahallede kapanan bir oyun alanı hakkında ne düşündüğümü sordu. Bu küçük sorunun karşısında boğazım düğümlendi. Uzun zamandır bana kim olduğum, hangi belgeyi getirdiğim, ne kadar beklediğim sorulmuştu. Ne düşündüğüm sorulmamıştı.

Yazıyı önce Türkçe kurdum. Sonra sözlükle, yardımla, yanlışlarla başka bir dile taşıdım. Son metinde sevdiğim iki cümle bile kalmadı. Sadece adım kaldı. Gece ekranda uzun uzun ona baktım.

Eski anahtarı bir kutuya kaldırmadım. Hâlâ bazen cebime giriyor, ama artık her sabah değil. Geçen pazar kızımla bit pazarından bir saksı aldık, eve gelince pencerenin önüne koyduk. Toprağını masaya döktük, temizledik, birlikte güldük. Annemi aradım. Saksıyı gösterdim. “Orası güneş alıyor mu?” diye sordu.

“Öğleden sonra,” dedim.

Telefonu pencereye doğru çevirdim. Annem bir süre hiçbir şey söylemeden toprağa baktı. Ben de onun acıyan gözlerine.